Conjuncties: uitleg en oefenen

Hieronder leggen we je uit wat conjuncties zijn, welke soorten er bestaan en hoe je ze gebruikt. Ook leggen we de volgorde van hoofdzinnen en bijzinnen uit met conjuncties. Helemaal onderaan de pagina kan je oefenen met conjuncties en woordvolgorde.

Conjuncties

Conjuncties zijn woorden waarmee je van twee zinnen één zin kunt maken. Je kunt twee hoofdzinnen samenvoegen, of een hoofdzin en een bijzin.

Hoofdzin + hoofdzin

Om twee hoofdzinnen samen te voegen, heb je conjuncties nodig. De conjuncties voor twee hoofdzinnen zijn:

Conjunctie Functie Voorbeeld
Want Reden Ik koop geen huis want huizen zijn te duur
Of* Keuze Je koopt een huis of je huurt een huis
En Optellen Huizen zijn schaars en huizen zijn duur
Maar Tegenstelling Ik koop geen huis maar ik huur een huis
Dus Conclusie Ik ben starter dus ik heb weinig geld

Hoofdzin + bijzin

De conjuncties voor hoofdzin en bijzin zijn anders. Aan de conjuncties kun je dus ook zien of de tweede zin een hoofd- of bijzin is. Hieronder zie je de belangrijkste conjuncties voor hoofdzin + bijzin.

Betekenis en relatie

Conjunctie Functie Voorbeeld
Als Voorwaarde Ik kom naar werk als de treinen weer rijden.
Omdat Reden Ik kom niet omdat de treinen niet rijden.
Zodat Gevolg Ik ga met de trein zodat ik er sneller ben.
Hoewel Tegenstelling Ik werk thuis hoewel de treinen toch rijden.
Of* Afhankelijkheid Ik laat je nog weten of ik vandaag langskom.

Tijd en volgorde

Conjunctie Functie Voorbeeld
Toen Verleden Ik woonde in Rotterdam toen ik jong was.
Voordat Voor iets anders Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.
Nadat Na iets anders Ik ga slapen nadat ik mijn tanden heb gepoetst.
Zodra Direct nadat Ik kom eraan zodra ik klaar ben.
Totdat Tot aan Ik werk totdat het vijf uur is.
Terwijl Tegelijkertijd Ik luister muziek terwijl ik fiets.

Volgorde van de zin

Hoofdzin

Een hoofdzin heeft meestal deze volgorde:

Subject Persoonsvorm Rest
1 2 3
Ik koop geen huis

Je begint dus met het onderwerp (ik) dan komt de persoonsvorm (koop) en dan volgt de rest van de zin (geen huis).

Bijzin

In de bijzin komt de persoonsvorm na rest. CONJ betekent conjunctie.

CONJ Subject Rest Persoonsvorm
0 1 3 2
…omdat ik geen huis koop

Volgorde hoofdzin + hoofdzin

Je plakt twee hoofdzinnen aan elkaar met de conjuncties:

  • want
  • of
  • en
  • maar
  • dus

De volgorde van beide zinnen is dan subject – persoonsvorm – rest.

Subject Persoonsvorm Rest Conjunctie Subject Persoonsvorm Rest
1 2 3 0 1 2 3
Ik koop geen huis want huizen zijn te duur

Volgorde hoofdzin + bijzin

Je plakt een hoofdzin en een bijzin aan elkaar met de andere conjuncties (zie boven). De volgorde van de hoofdzin is subject – persoonsvorm – rest. De volgorde van de bijzin is subject – rest – persoonsvorm.

Subject Persoonsvorm Rest Conjunctie Subject Rest Persoonsvorm
1 2 3 0 1 3 2
Ik koop geen huis omdat huizen te duur zijn

Waarom kiezen voor Alex Language?

  • 15+ jaar ervaring in taalonderwijs (NT2)
  • Taal en coaching op maat voor bedrijven en privé
  • Affiniteit met expats, anderstaligen en immigranten
  • Zelf ontwikkelde, effectieve lesmethode (A2-B1)
  • In regio Rotterdam of online

Oefenen met conjuncties

Zet de woorden in de juiste volgorde. Kijk naar de conjunctie: begint deze een hoofdzin of bijzin? Klik onderaan op controleren om te zien hoe goed je het hebt gedaan.